صفحه اصلی / دسته‌بندی نشده / سیستم های برنامه ریز هوشمند حمل و نقل

سیستم های برنامه ریز هوشمند حمل و نقل

بسمه تعالی
برنامه ریزی هوشمند لجستیک تهیه کننده:امین جعفرنژاد ثانی بهمن49
چکیده:
در اين مقاله يك سيستم نرم افزاری هوشمند تصميم سازی به منظور برنامه ريزی حمل و نقل )لجستيك( در زنجيره تامين معرفي ميگردد .با توجه به اينکه برنامه ريزی حمل نقل در صنايع مختلف ويژگي های متفاوتي دارد، در اين نوشته چارچوب کلي برای دسته بندی ساختاريافته مسايل برنامه ريزی حمل و نقل ، امکانات و ويژگي های اين سيستم و چگونگي تعامل آن با کاربر مانند ارتباط با سيستم اطلاعات جغرافيايي(GIS) 1 تشريح مي شود.

1-مقدمه :
مفهوم مديريت زنجيره تامين که توجه بر روی هماهنگي و برنامه ريزی مشترك مجموعه سازمان های زنجيره تاکيددارد، فرصت های زيادی را برای بهبود فعاليت ها، کاهش هزينه ها و افزايش خدمات فراهم نموده است . با توجه به وجود چندين سازمان با مجموعه فعاليت های کاملاً متفاوت، فرآيند برنامه ريزی در زنجيره تامين بسيار پيچيده بوده و نيازمند سيستم هايي با توانايي ويژه است . سيستم های برنامه ريزی زنجيره تامين بر پايه چهار بخش مرتبط با يکديگر شکل گرفته اند . اين بخش ها عبارتند از بخش مديريت تقاضا، بخش برنامه ريزی مواد و توليد، بخش زمانبندی توليد و بخش برنامه ریزي حمل و نقل.
در اين مقاله ويژگي های سيستم جامع هوشمند به منظور برنامه ريزی حمل و نقل با عنوان 2LSPS ارائه مي گردد .هدف اين مقاله تشريح نحوه طراحي و محتوای توانائي سيستم در برنامه ريزی حمل و نقل و توزيع است.
LSPSيك سيستم نرم افزاری هوشمند تصميم سازی به منظور برنامه ريزی حمل و نقل است که برای حل انواع مسائل عملي موجود در اين حوزه طراحي گرديده است . از آنجا که هدف نهايي طراحي اين سيستم بر پايه يك مطالعه جامع در زمينه نيازهای متنوع کاربران در صنايع مختلف صورت گرفته است، امکان بکارگيری آن در صنايع مختلف با کمترين تغييرات وجود دارد.

مهمترین ویژگی هاي این سیستم عبارتند از:
1-انعطاف پذيری بالا برای پاسخگويي به مسائل متنوع موجود در صنايع مختلف و نيازهای متنوع کاربران
2-بکارگيری الگوريتمهای بهينه سازی قدرتمند و توسعه آنها بمنظور حل مسائل پيچيده بصورت موثر.
3-امکان تعامل بسيار روان با کاربران و هدايت آنها برای ارزيابي و بهبود برنامه های ارائه شده.
4-انعطاف پذيری در پذيرش تجربيات و نظريات کاربران و ترکيب مناسب اين تجربيات با توان محاسباتي و بهينه سازی.

2-دسته بندی مسائل برنامه ریزی حمل و نقل:
در اين بخش بر مبنای ويژگي های اجزاء اصلي اين مسئله چارچوبي برای دسته بندی مسائل اين حوزه توسعه مي يابد . به بيان ساده مي توان برنامه ريزی حمل و نقل را” برنامه ريزی به منظور انتقال کارآمد کالا يا انسان بين مکان های مورد نظر به وسيله ناوگاني از وسايل نقليه و از طريق شبکه های ارتباطي “تعريف نمود .در اين تعريف به صورت مشخص اجزاء برنامه ريزی حمل ونقل ذکر گرديده اند .اين اجزاء که در حقيقت ارکان اصلي برنامه ريزی حمل و نقل هستند عبارتند از کالا( انسان)، مکان، وسيله نقليه و شبکه ارتباطي.همانگونه که شکل زير)شکل1( نشان مي دهد هر يك از اجزاء اصلي برنامه ريزی توزيع توسط يك پيوند به يکديگر مربوط مي شوند .هر پيوند نيز به عنوان يکي از اجزاء مسئله با مشخصات خود مطرح مي باشد .پيوند بين کالا و وسيله نقليه را محموله مي ناميم .در حقيقت محموله مجموعه کالاهائي است که توسط وسيله نقليه مورد نظر منتقل ميگردد .همچنين پيوند بين وسيله نقليه و شبکه ارتباطي را سفر مي ناميم، که شامل مجموعه مسيرهايي است که يك کاميون بايد بپيمايد .پيوند بين شبکه ارتباطي و امکانات را مسير مي ناميم، که شامل مجموعه کمانهائي است که مکانها را به يکديگر مرتبط مي نمايد .نهايتاً پيوند بين مکان و کالا را تقاضا يا عرضه مي نماييم که بيانگر مجموعه کالاهائي است که بايد بين نقاط مورد نظر جابجا گردد . همچنين هر يك از اجزاء نيز احتماًلاً دارای مالك هستند که در مورد چگونگي عرضه يا استفاده از جزء مربوطه تصميم گيری مي نمايد. .
1 -Geographic Information System such as google maps
2 – LOGESTIC SMART PLANNING SYSTEMS

شکل1-اجزای برنامه ریزی حمل و نقل
ضضضض

به عنوان مثال راننده را به عنوان مالك وسيله نقليه و عرضه کننده يا مشتر ی را به عنوان مالك کالا ميتوان در نظر گرفت. بنابراين بر اساس اين مدل مجموعه محدوديتهای برنامه ريزی حمل و نقل که بر پايه مشخصات اجزاء و پيوند ها شکل مي گيرند را مي توان به چهار دسته تقسيم نمود

1-محدويتهائي که بر مبنای ويژگيهای اجزاء مدل شکل مي گيرند مانند محدوديت وزني و حجمي ظرفيت وسايل نقليه.
2-محدوديتهائي که بر مبنای مشخصات پيوندها تعريف مي شوند مانند سازگاری بين کالا و وسيله نقليه .بعنوان مثال کالاهای منجمد را تنها با وسايل نقليه دارای يخچال مي توان حمل نمود.
3-محدوديتهائي که بر مبنای سازگاری عضوهای يکي از اجزاء يا پيوند ها تعريف مي گردند .بعنوان نمونه محدوديت حمل و نقل همزمان دو نوع کالا مانند کالاهای شيميايي و خوراکي.
4-محدوديتهائي که بر پايه نيازهای مالکين اجزاء تعريف مي شوند مانند محدوديت در ساعات کارکرد رانندگان.

3-رويکرد مدلسازی و حل مسئله درLSPS:
طراحي سيستم در LSPS بر پايه مدل برنامه ريزی حمل و نقل ارائه شده در بخش قبل صورت گرفته است . با بکارگيری اين مدل و لحاظ کردن ويژگيهای متفاوت هر يك از اجزاء آن مي توان عمده مسائل توزيع که در عمل اتفاق مي افتند را پوشش داد . محيط پويای کسب و کار و ارتباط متقابل سيستم های متصل به آن باعث مي گردد که تغييرات مديريتي و عملياتي در حوزه کارکرد سيستم و يا حتي در حوزه های ديگر بصورت مداوم نيازها و تغييرات جديد را فرا روی آن قرار دهند .بکارگيری الگوريتمهای پيشرفته برای حل مسئله بدون در نظر گرفتن ملاحظات مورد نياز کاربران در عمل با استقبال روبرو نخواهد شد.
با توجه به نيازهای متغير کاربران مناسب ترين راه حل بالا بردن انعطا ف پذيری سيستم است . بگونه ای که کاربران براحتي بتوانند سيستم را مناسب با نياز خود تغيير داده و از آن استفاده نمايند .بعبارت ديگر انعطاف پذيری را بايد بصورت بنيادی در طراحي پايه ای سيستم لحاظ نمود . اين مطلب امکان بهره برداری حداکثر از توانايي های برنامه ريزی موجود در سيستم در محيط عملي را فراهم مي سازد.
مهمترين اطلاعات برای محاسبه هزينه، مسافت و زمان سفر بين مکانهاست .اين اطلاعات عمدتاً توسط نقشه های رقومي و يا دريافت کواری از گوگل مپ ارائه مي گردد .بااستفاده از اطلاعات گره ها و کمان های شبکه ارتباطي و همچنين با بکارگيری الگوريتم کوتاهترين مسير مي توان اطلاعات مورد نياز برای محاسبه هزينه را ايجاد نمود .لازم به ذکر است تمامي محدوديت های ترافيکي از قبيل مسيرهای يکطرفه و ممنوعيت دور زدن را مي توان در اين محاسبات لحاظ نمود LSPS. دارای الگوريتم های ابتکاری پيشرفته است و قادر به توليد جوابهائي با کيفيت بالا و در زمان قابل قبول هستند . همچنين با تنظيم مناسب پارامترهامي توان به پاياني قابل قبولي در جوابها رسيد.
همانگونه که ذکر گرديد سيستم بايد به گونه ای طراحي گردد که محدوديت ها و پارامتر ها را به عنوان ابزاری در اختيار کاربر قرار دهد تا بنا به ضرورت و مطابق نياز خود آنها را بکار گيرد .تنها در اين صورت امکان برقراری ارتباط با فرآيندهای سازماني و ايفای نقش موثر در فرآيندهای ايجاد ارزش سازمان برای سيستم فراهم ميگردد .بر اين اساس LSPS به گونه ای طراحي مي گردد که در هر مرحله ای از فرآيند برنامه ريزی،کاربران بتوانند نظرات و نيازهای خود را به سيستم منتقل نمايند و آن را در جهت مورد نظر خود هدايت نمايند .لازم به توضيح است زمان دريافت جواب به تعداد نقاط مقصد ,تعداد و تنوع وسايل حمل و نقل موجود,ميزان دقت جواب مورد نياز و توانايي سيستم سخت افزاری مورد استفاده مرتبط است .

4ويژگی های: LSPS
پيچيدگي های موجود در برنامه ريزی حمل و نقل امکانات بالايي را برای برنامه ريزی و ارزيابي طلب مي نمايد .با توجه به ابعاد مختلف موجود در جواب و محدوديت های متنوع، امکان ارزيابي برنامه توزيع تنها با مشاهده ترتيب انجام فعاليت ها وجود ندارد .ارائه جواب مسئله از ابعادمختلف کمك مهمي به کاربر برای کنترل ويژگي های کليدی جواب ارائه شده، خواهد بود .بدين منظور LSPS امکان ارائه جوابها را از چندين نما به همراه ابزار های مناسب برای ارزيابي و بهبود آنها برنامه را دارا مي باشد .اين سيستم به کاربر امکان مي دهد که برنامه توزيع ايجاد شده را از نماهای جدولي، نمودار ميله ای و بر روی نقشه مشاهده نمايند.
نمای جدولي ترتيب سفرهای وسايل نقليه به همراه اطلاعات جزئي وکلي مورد نياز نمايش مي دهد .اين نما به کاربر اجازه مي دهد که با ملاحظه جواب مواردی چون تقسيم بار بين وسايل نقليه، زمان کارکرد، ظرفيت استفاده شده را نشان دهد
در نمای نمودار ميله ای جواب بر مبنای زمان و ميزان ظرفيت استفاده شده وسايل نقليه نمايش داده مي شود .اين نما برنامه زماني فعاليت هر وسيله نقليه و ظرفيت مورد استفاده آن در هر لحظه از زمان نشان مي دهد .
علاوه بر استفاده از اين داده ها، LSPS از سيستمGIS برای تعيين محل دقيق مکانها و ارائه نتايج بر روی نقشه استفاده مي نمايد .درك ابعاد جغرافيايي مسئله توانايي بالايي در ارزيابي و بهبود جوابها برای کاربرايجاد خواهد نمود ..ذکر اين نکته ضروری است که اطلاعات شبکه ترافيك مانند فاصله و زمان سفر بر اساس اطلاعات موجود درGIS محاسبه و ذخيره ميگردد.
بايد متذکر شده که امکان بکارگيری LSPS برای تصميم گيری های استراتژيك در بخش توزيع مانند مطالعات مکان يابي و تقسيم بندی مناطق نيز وجود دارد .به عنوان مثال برای طراحي پيکربندی زنجيره تأمين مي توان مکانهای مورد نظر را با استفاده از LSPS به عنوان شبيه سازی ارزيابي و انتخاب نمود.

5- جمع بندی :
در اين مقاله چگونگي مدل سازی و طراحي يك سيستم هوشمند تصميم سازی برای برنامه ريزی توزيع ارائه گرديد .اين سيستم مي تواند با ساير اجزاء برنامه ريزی زنجيره تأمين ترکيب شده و برنامه ريزی عمليات لجستيك داخلي و خروجي را در سراسر زنجيره تأمين را پوشش ميدهد .امکان بکارگيری اين سيستم برای مدلهای مختلف لجستيك و برای انواع صنايع با اصلاحات بسيار جزئي وجود دارد .در صنايع کشور در بخش توزيع نيازبالايي برای استفاده از اين سيستم وجود دارد .در بسياری از سازمان ها تخصيص منابع و استفاده از وسايل نقليه با روشهای بسيار ابتدايي صورت ميگيرد .به گونه ای که در بعضي از موارد حتي اطلاعاتي چون متوسط استفاده از ظرفيت وسايل نقليه در دست نيست يا لااقل به عنوان شاخص مهمي مورد نظر مديران قرار ندارد .برای بکارگيری اين سيستم در کشور اولين پيش نياز وجود سيستمهای اطلاعاتي داخلي سازمان، مانند داده های مشتريان و سفارشات آنها، محصولات و وسايل نقليه است .اين سيستم ها در اغلب سازمان ها وجود دارند ويا براحتي مي توان آنها را ايجاد نمود.

این تئوری توسط اینجانب در قالب یک نرم افزار هوشمند جهت سیستم های برنامه ریز حمل و نقل تهیه گردیده است.

مهندس امین جعفر نژاد 09380210792

درباره www.e-baran.ir

دوباره بررسی کنید

سامی یوسف _ إنَّ فِی الجَنَّةِ

http://www.namasha.com/v/WbRTJWTX